چيزى باقى نماند و در پرتو انحرافى كه رخ داد ، نسل‌هايى پوشالى پديدار شد « 1 » ، ديگر دستيابى جنبش شيعى به قدرت سياسى و حكومت ، نمىتوانست به اهداف بزرگ اسلامى جامهء عمل بپوشاند ؛ چه ، در اين زمان از توده‌هاى آگاه و فداكار خبرى نبود . در برابر چنين واقعيتى دو راه پيش روى امامان شيعه بود : 1 - تلاش جهت ساختن شالوده‌اى مردمى و آگاه كه زمينهء مناسب را براى دستيابى به حكومت و قدرت سياسى فراهم كند . 2 - تحريك عواطف و برانگيختن احساسات امت اسلامى و حفظ اراده حيات و قدرت و عواطف اسلامى ، تا حدى كه امت را از تهى شدن شخصيت و كرامتش در برابر حكام منحرف مصون دارد . راه اوّل را امامان شيعه شخصا عهده‌دار بودند . اما راه دوم را انقلابيون علوى پيمودند . آنها با فداكارىهاى قهرمانانهء خويش تلاش كردند ضمير و ارادهء اسلامى را در روح امت مسلمان زنده نگه

--> ( 1 ) - رجوع شود به سياستى كه رژيم‌هاى اموى در ميان توده‌هاى مسلمان پيش گرفته بودند ، از قبيل انتشار لهو ، اشاعهء فحشا و بىحيايى ، شرب خمر از يك طرف ، و سياست سركوب كليهء مخالفان از طرف ديگر . در مورد اين مسأله ر . ك : مروج الذهب ، مسعودى ، ج 3 ، ص 214 ؛ العقد الفريد ، ابن عبد ربه ، ج 5 ، ص 200 - 202 ؛ الاغانى ، ابو فرج اصفهانى ، ج 7 ، ص 6 ، چاپ دار الفكر - بيروت ، چاپ اوّل ، 1407 ه ؛ العدالة الاجتماعية في الاسلام ، سيد قطب .